บุนนาค

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Mesua ferrea L.

ชื่อสามัญ : Ceylon ironwood/ Iron wood/ Indian rose chestnut

วงศ์ : Guttiferae

ชื่ออื่น : สารภีดอย (เชียงใหม่) นากบุต (ใต้) ก๊าก่อ ก้ำก่อ (แม่ฮ่องสอน) ปะนาคอ (ปัตตานี)

เป็นไม้ยืนต้นไม่ผลัดใบ ถิ่นกำเนิดพบในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ประเทศอินเดีย ศรีลังกาและบังคลาเทศ สูงได้ถึง 20 เมตร ลำต้นเปลาตรง เปลือกเรียบสีน้ำตาลปนเทา เนื้อไม้สีขาว เรือนยอดเป็นพุ่มทึบทรงแหลม ใบเป็นใบเดี่ยวออกเป็นคู่ตรงข้าม รูปหอกหรือขอบขนาน แผ่นใบหนา ขนาดกว้าง 2-3 เซนติเมตร ยาว 8-12 เซนติเมตร ปลายใบเรียวแหลม โคนใบสอบ ผิวใบเรียบเกลี้ยงเป็นมัน ท้องใบมีคราบขาวปกคลุม ใบอ่อนสีครีมหรือสีชมพู ใบแก่สีเขียว ดอกเป็นดอกเดี่ยว ออกเดี่ยวๆหรือกระจุก 2-3 ดอก ตามซอกใบและปลายกิ่ง ดอกมีกลิ่นหอม ขนาดดอกกว้าง 5 ถึง 10 เซนติเมตร กลีบเลี้ยงขนาดใหญ่ 4 กลีบเป็นรูปช้อนงอ แบ่งเป็น 2 ชั้น ชั้นละ 2 กลีบ กลีบดอกสีขาวหรือสีนวล 4 กลีบ เป็นรูปไข่กว้าง ขอบกลีบเป็นคลื่นเล็กน้อย เกสรตัวผู้สีเหลืองเส้นยาว 1-2 เซนติเมตรจำนวนมากแผ่กระจายเป็นวงล้อมปลายเกสรตัวเมีย ผลรูปไข่เปลือกแข็งกว้าง 2 เซนติเมตร ยาว 4 เซนติเมตรปลายผลโค้งแหลม ขั้วผลจะมีกลีบเลี้ยงขยายโตเป็นกาบหุ้มผล 4 กาบ ภายในผลมีเมล็ดขนาดกว้าง 1 เซนติเมตร จำนวนผลละ 1-2 เมล็ด ขยายพันธุ์โดยการเพาะเมล็ด